Attractieparken investeren steeds meer in toegankelijkheid voor bezoekers met autisme, maar juist in de horeca blijven nog belangrijke drempels bestaan. Drukke bestelzones, wachtrijen en veel geluid kunnen bezoekers doen afhaken en daarmee ook tot gemiste horecaomzet leiden.

Attractieparken en andere dagattracties hebben de afgelopen jaren stappen gezet om hun aanbod toegankelijker te maken voor bezoekers met autisme en andere vormen van prikkelgevoeligheid. De aandacht gaat daarbij vaak naar attracties en wachtrijen. Maar ook binnen de horeca liggen nog belangrijke mogelijkheden.

Dat stelt Stichting Uit met Autisme, die recreatiebedrijven beoordeelt op hun toegankelijkheid. Volgens directeur Romano Sandee hoeft een attractiepark niet volledig prikkelvrij te worden. Veel belangrijker zijn voorspelbaarheid, goede informatie en voldoende keuze voor bezoekers die bepaalde drukke situaties willen vermijden.

Voor foodservice is dat een relevante vaststelling. Horecapunten behoren vaak juist tot de drukste locaties binnen een attractiepark.

Drukke horeca kan bezoekers doen afhaken

Traditionele counterservice combineert verschillende elementen die voor prikkelgevoelige bezoekers moeilijk kunnen zijn. Gasten staan in een rij, moeten in een drukke omgeving een keuze maken en bestellen en wachten vervolgens tussen andere bezoekers tot hun bestelling klaar is.

Daar komen geluiden uit de keuken, gesprekken, bewegende bezoekers, muziek en andere prikkels bovenop.

Volgens Stichting Uit met Autisme kan dat ertoe leiden dat bezoekers met prikkelgevoeligheid ervoor kiezen om helemaal niets in de horeca te kopen. Daarmee wordt toegankelijkheid ook een commercieel vraagstuk.

Iedere bezoeker die vanwege de bestelomgeving afziet van een consumptie, betekent immers potentiële gemiste horecaomzet.

Digitale bestelling kan drempel verlagen

Een deel van de oplossing kan relatief eenvoudig zijn.

Stichting Uit met Autisme wijst bijvoorbeeld op bestellen via een QR-code aan tafel, gecombineerd met bediening aan tafel. Daardoor hoeft een bezoeker niet eerst naar een drukke counter en vervolgens opnieuw in een afhaalzone te wachten.

Een andere mogelijkheid is het creëren van een afzonderlijk afhaalpunt waarbij bezoekers de drukste zones van een restaurant kunnen vermijden.

Digitalisering krijgt daarmee een extra functie. QR-ordering, mobile ordering en digitale wachtrijen worden meestal ingevoerd vanuit efficiëntie en gemak, maar kunnen tegelijkertijd bijdragen aan de toegankelijkheid van een horecaconcept.

Voor exploitanten betekent dit dat aanpassingen voor een relatief specifieke doelgroep ook de gastreis voor een veel bredere groep comfortabeler kunnen maken.

Niet minder wachten, maar anders wachten

Hetzelfde principe speelt bij de wachtrijen voor attracties.

Nederlandse attractieparken lopen volgens Stichting Uit met Autisme relatief voorop bij het ontwikkelen van oplossingen voor bezoekers die moeilijk in een drukke fysieke wachtrij kunnen staan. Daarbij kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van digitale wachtrijen, alternatieve wachtruimtes of aangepaste toegangsroutes.

Belangrijk daarbij is dat prikkelarm wachten niet hetzelfde betekent als voorrang krijgen.

Bezoekers kunnen dezelfde wachttijd behouden, maar die op een andere, rustigere plaats doorbrengen. Daarmee wordt toegankelijkheid vooral een kwestie van het anders organiseren van processen.

Dat principe is ook toepasbaar binnen foodservice. Niet noodzakelijk de wachttijd zelf, maar vooral de manier waarop een gast moet wachten, kan bepalend zijn voor de ervaring.

Gastreis begint al vóór aankomst

Ook informatievoorziening speelt een belangrijke rol.

Bezoekers met autisme of prikkelgevoeligheid willen vaak vooraf weten wat ze tijdens een bezoek kunnen verwachten. Toch staat informatie over toegankelijkheid volgens de stichting nog regelmatig verspreid of moeilijk vindbaar op websites.

Duidelijke informatie over drukke momenten, rustige zones, bestelmethodes, wachtrijen en mogelijke alternatieven kan bezoekers helpen hun bezoek vooraf te plannen.

Stichting Uit met Autisme adviseert bedrijven daarbij om toegankelijkheid niet voor iedere doelgroep volledig afzonderlijk te organiseren. Informatie over onder meer mobiliteit, gehoor, zicht en prikkelgevoeligheid kan beter overzichtelijk worden samengebracht.

Ook medewerkers spelen daarin een rol. Wanneer een bezoeker bijvoorbeeld gebruikmaakt van een Autipas of Hidden Disabilities Sunflower, is het niet alleen belangrijk dat medewerkers die herkennen. Ze moeten ook weten welke mogelijkheden ze vervolgens kunnen aanbieden, zoals het aanwijzen van een rustige plek.

Structurele oplossingen boven aparte prikkelarme dagen

Verschillende attracties experimenteren inmiddels met speciale prikkelarme openingsmomenten. Voor sterk prikkelgevoelige bezoekers kunnen dergelijke initiatieven waardevol zijn.

Stichting Uit met Autisme ziet echter meer potentieel in oplossingen die ook tijdens reguliere openingsdagen beschikbaar zijn.

Het uitgangspunt daarbij is dat bezoekers zoveel mogelijk zelfstandig keuzes kunnen maken: wanneer ze komen, waar ze wachten, hoe ze bestellen, waar ze eten en wanneer ze tijdelijk een rustigere omgeving opzoeken.

Die benadering maakt toegankelijkheid onderdeel van de reguliere gastreis in plaats van een afzonderlijke dienstverlening voor één specifieke doelgroep.

België kan nog stappen zetten

Volgens Stichting Uit met Autisme behoren Nederlandse attractieparken internationaal gezien tot de voorlopers op dit terrein. In België zijn er volgens de organisatie nog vaker praktische beperkingen.

Toch zijn er ook Belgische voorbeelden. Zo wordt Boudewijn Seapark genoemd als een kleiner attractiepark dat al stappen heeft gezet rond toegankelijkheid. In Nederland kreeg de Efteling vorig jaar de Uit met Autisme Award voor attractieparken. Bij de dierenparken ging die erkenning naar het Duitse Tierpark Nordhorn.

De stichting gebruikt bij audits 22 vaste beoordelingsparameters, aangevuld met maximaal 29 parameters afhankelijk van het type recreatiebedrijf.

Toegankelijkheid wordt onderdeel van hospitality

Voor foodservicebedrijven binnen leisurelocaties ligt hier een bredere les. De traditionele discussie over toegankelijkheid gaat vaak over fysieke bereikbaarheid, terwijl ook de manier waarop bestellen, betalen, wachten en consumeren georganiseerd zijn bepalend kan zijn.

Daarmee komt toegankelijkheid steeds dichter bij de kern van hospitality te liggen.

Een rustig afhaalpunt, bestellen aan tafel, duidelijke informatie of de mogelijkheid om een drukke wachtrij te vermijden, vraagt niet noodzakelijk om grote infrastructurele investeringen. Het zijn vooral aanpassingen in de gastreis.

En die kunnen uiteindelijk meer opleveren dan alleen een betere toegankelijkheid. Een eenvoudiger en minder stressvol bestelproces kan ook interessant zijn voor gezinnen met jonge kinderen, ouderen of andere bezoekers die drukke horecamomenten liever vermijden.

Voor leisurefoodservice ontstaat daarmee een interessante combinatie: een inclusievere gastreis kan tegelijkertijd leiden tot een betere ervaring én minder gemiste omzet.